Kiralama Şirketlerince Müşterilere Kiraya Verilen Araçların Kiralanmasında Gider Kısıtlaması Olur mu?

Ahmet GÜZEL
WRS İmperium, Yönetici, Sorumlu Ortak

I.GİRİŞ

Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren yetkili servis ve bakım-onarım işletmeleri, müşteri memnuniyetini sağlamak ve ticari itibarlarını korumak adına, garanti kapsamındaki araçların onarım sürecinde müşterilerine “ikame araç” tahsis edebildiği gibi Kiralama işi yapan mükelleflerin kiraya vermek üzere kiralama yapabilmektedir.

Bu uygulamanın ticari kazancın elde edilmesi ve idamesiyle doğrudan bağı bulunsa da dışarıdan kiralanan bu ikame araçlara ait bedellerin kurum kazancının tespitinde doğrudan gider yazılıp yazılamayacağı ya da 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan “binek otomobil gider kısıtlamasına” tabi olup olmayacağı hususu öteden beri tartışma konusudur.

Bu makalemizde, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın konuya ilişkin güncel yaklaşımı yasal mevzuat çerçevesinde analiz edilmektedir.

II.YASAL MEVZUAT ve BİNEK OTOMOBİL GİDER KISITLAMASI

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6.maddesi uyarınca; safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40.maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (5) numaralı bentlerinde ise binek otomobillerin kiralama ve cari giderlerine ilişkin kısıtlama hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu hükümler ve 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği açıklamaları çerçevesinde;

II.1.Asıl Faaliyeti Araç Kiralama Olmayanlar

Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olmayan mükelleflerin kiraladıkları binek otomobiller için ödedikleri aylık kira bedelinin ancak kanuni sınırı aşmayan kısmı gider yazılabilmektedir.

II.2.Cari Giderlerde %70 Sınırı

Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan binek otomobillere ilişkin tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderlerin en fazla %70’i kurum kazancının tespitinde indirilebilir; kalan %30’luk kısmın ise Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak dikkate alınması gerekir.

Önemli Not (2026 Yılı Limitleri): İlgili kanun maddesinde yer alan binek otomobil aylık kiralama gider sınırı, Yeniden Değerleme Oranında (YDO) artırılarak 2025 yılı için 37.000 TL, 2026 takvim yılı için ise 46.000 TL olarak uygulanmaktadır.

III.İDARİ GÖRÜŞ ve ESAS ALINAN KRİTERLER

Mükellefler tarafından yapılan özelge taleplerinde genellikle şu argüman öne sürülmektedir: “Şirketimizin faaliyet konuları arasında araç kiralama (leasing/rent-a-car) işi de bulunmaktadır ve ikame araç uygulaması garanti sürecinin ticari bir parçasıdır.”

Ancak Gelir İdaresi, konuya ilişkin verdiği özelgelerde mükellefin ana faaliyet kodları (NACE) arasında araç kiralamanın bulunmasını tek başına yeterli görmemektedir.

İdarenin kırmızı çizgisi, kiralanan söz konusu araçların doğrudan kiralama faaliyetinde mi kullanıldığı, yoksa servis/onarım faaliyetinin bir unsuru olarak mı müşteriye sunulduğu ayrımıdır.

Maliye Bakanlığı’nın yerleşik görüşüne göre;

1. Dışarıdan kiralanan araçlar, nihai olarak üçüncü şahıslara bedel karşılığı kiralanan (rent-a-car faaliyeti) araç havuzunda yer almamaktadır.
2. Bu araçlar, motorlu kara taşıtlarının genel bakım ve onarım hizmetleri faaliyeti (servis süreci) kapsamında, müşteri mağduriyetini gidermek amacıyla edinilmektedir.
3. Dolayısıyla bu araçlar, şirketin doğrudan “binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi” amacıyla kullandığı taşıtlar sınıfına girmemektedir.

IV.DEĞERLENDİRME ve SONUÇ

Gelir İdaresi’nin konuya ilişkin mukarrer görüşü doğrultusunda; yetkili servis ve onarım istasyonlarının servis onarım sürecinde müşteri memnuniyeti adına dışarıdan kiralayarak müşterilerine tahsis ettiği ikame binek otomobiller gider kısıtlamasına tabidir.

Ancak kiralama şirketlerince kiralandıktan sonra müşterilerine kiraya verdikleri araçları kendilerinin kiralaması halinde kendi adlarına düzenlenen araç kiralama faturalarında “binek otomobil gider kısıtlaması” söz konusu olmayacaktır.

Buna göre, vergi planlaması ve beyanname düzenleme süreçlerinde otomotiv işletmelerinin şu hususlara dikkat etmesi gerekmektedir:

• Kiralama Bedeli Sınırı: Dışarıdan temin edilen her bir ikame binek otomobil için ödenen aylık kiralama bedelinin ilgili yıl için belirlenen yasal sınırı (2025 yılı için 37.000 TL, 2026 yılı için 46.000 TL) aşan kısmı kurum kazancının tespitinde doğrudan gider olarak yazılamayacak, aşan tutar KKEG satırına aktarılacaktır.
• Cari Giderlerin Ayrıştırılması: Söz konusu ikame araçlara ait tamir, bakım, sigorta ve yakıt gibi işletme tarafından üstlenilen cari giderlerin en fazla %70’i kurum kazancından indirilebilecek, kalan %30’luk pay KKEG olarak işlem görecektir. Yapılan harcamaların işletme envanterine kayıtlı ya da kiralık araçlara ait olmasının bu kısıtlama uygulamasında bir önemi bulunmamaktadır.

Başka bir ifadeyle; ticari amacın haklılığı veya müşteri memnuniyeti gerekçesi, vergi kanunlarında açıkça düzenlenen “binek otomobil gider kısıtlaması” hükümlerini esnetmemektedir. Bu bağlamda ikame araç kiralama faturalarını muhasebeleştirirken bu kısıtlamaların göz önünde bulundurulması cezalı tarhiyatların önüne geçecektir.