Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesinde Yeni Düzenlemeler

WRS İMPERİUM
SİRKÜLER[1]

Sirküler No	599/2026/03
Tarih	02.08.2026
Konu	Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesinde Yeni Düzenlemeler

1. GİRİŞ

1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ kapsamında firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) satışında sağlanan döviz dönüşüm desteğini düzenleyen 2023/5 sayılı Tebliğ’de değişiklikler yapılmıştır.

Değişikliklerle desteğin temel şartı yeniden kurgulanmakta, yaptırım ve inceleme rejimi ağırlaştırılarak ayrıntılandırılmış ve artırımlı destek oranının uygulama süresi uzatılmıştır.

2. ÖZET

• Desteğin ön şartı olan “döviz alımı yapmama taahhüdü” kaldırılmış; yerine TCMB’ce belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması şartı getirilmiştir. Firmalar bu hususu destekten yararlanmadan önce aracı bankaya tevsik edecektir.

• Destek oranı %2 olarak korunmuş; geçici madde ile uygulanan %3 artırımlı oranın süresi 31/7/2026’dan 31/1/2027’ye uzatılmıştır (yayım tarihinde yürürlükte).

• Yapılan düzenlemeyle TCMB’ye, firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değere dayalı satış/destek üst limitleri belirleme yetkisi verilmiştir.

• Aracılı ihracatta kapsam, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve diğer aracı ihracatçıları da içerecek şekilde genişletilmiştir.

• Usulsüz yararlanma halinde destek; kur farkı ve en yüksek gecelik borç verme faiziyle geri alınacak, yasak süreleri ihlal tutarı ve tekerrüre göre TCMB’ce belirlenecek, yaptırım grup (kontrol ilişkisi içindeki) firmalara da sirayet ettirilmesi kararlaştırılmıştır.

• TCMB’ye kapsamlı inceleme yetkisi tanınmış; aracı bankalara şüpheli işlem bildirimi ve bir ay içinde tahsilat/aktarım yükümlülüğü getirilmiş, aksi halde resen tahsil öngörülmüştür.

• Süre uzatımı dışındaki tüm değişiklikler 1/10/2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

3. ÖNCEKİ VE YENİ DÜZENLEMELERİN KARŞILAŞTIRILMASI

Konu	Önceki Düzenleme	Yeni Düzenleme (2026/11)
1. Desteğin temel şartı (m.4/1)	Destek, TCMB’ce belirlenecek süre boyunca döviz alımı yapmama taahhüdü verilmesi şartına bağlıydı. Destek oranı, TL’ye çevrilen tutarın %2’si idi.	Döviz alımı yapmama taahhüdü şartı tamamen kaldırılmıştır. Destek; talepte bulunulması ve TCMB’ce belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması şartıyla ödenecektir. Oran yine %2’dir (geçici 1. madde uyarınca 31/1/2027’ye kadar %3 uygulanır).
2. Tanımlar (m.3)	“Banka” tanımı kullanılıyordu. Dönüşüm kuru tanımı, DTH/katılım fonundan dönüşümleri de içeriyordu. “Firma kontrolü” tanımı yoktu.	“Banka” tanımı “Aracı banka” olarak değiştirilmiştir. Dönüşüm kuru tanımı yalnızca TCMB’ye satış gününe göre sadeleştirilmiştir. Yaptırımların grup şirketlerine sirayetinde esas alınacak “Firma kontrolü” tanımı eklenmiştir: doğrudan/dolaylı asgari %50 hisse, %50 oy hakkı, YK üyelerinin %50’sini seçme hakkı veya YK üyelerinin %50’sine sahip olma.
3. Tevsik yükümlülüğü (m.4/5)	Taahhüt esaslı sistemde firmanın pozisyonuna ilişkin ön tevsik yükümlülüğü bulunmuyordu.	Firmalar, destekten yararlanmadan önce döviz pozisyonu oranlarının TCMB’ce belirlenen sınırı aşmadığını aracı bankaya tevsik edecektir. Aracı banka gerekli gördüğü tüm bilgi ve belgeleri talep edebilecektir.
4. Satılan dövizin iadesi (m.4/2)	Açık bir hüküm bulunmuyordu.	TCMB’ye satışı yapılan dövizlerin hiçbir şekilde iade edilmeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.
5. Üst limit (m.4/6)	Üst limit öngörülmemişti.	TCMB, satılabilecek döviz tutarına veya alınabilecek destek tutarına üst limit getirebilecektir. Satış üst limitleri; firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarları dikkate alınarak TCMB yöntemiyle hesaplanacak, limiti aşan talepler karşılanmayacaktır.
6. Aracılı ihracat (m.4/7)	Yalnızca Dış Ticaret Sermaye Şirketlerince getirilen dövizlerin tedarikçi firma adına satışı mümkündü.	Kapsam; Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve diğer aracı ihracatçıları da içerecek şekilde genişletilmiştir. Pozisyon tevsiki tedarikçi firmaca yapılacak, destek tutarı aracı bankaca doğrudan tedarikçi firma hesabına aktarılacaktır.
7. Banka komisyonu (m.4/8)	Komisyona ilişkin hüküm yoktu.	Aracı bankalar destek işlemleri için komisyon alabilecek; azami komisyon oranını TCMB belirleyecektir.
8. Yaptırım rejimi (eski m.6 → yeni m.4/A)	Taahhüt ihlali, usulsüz yararlanma veya gerçeğe aykırı beyanda; destek tutarı, pozitif kur farkı ve en yüksek gecelik borç verme faiziyle geri alınıyordu. Usulsüz yararlanan firmaların TCMB kaynaklı kredi talepleri sabit 3 yıl süreyle reddediliyordu. Grup firmalarının taahhütleri ana ortaklığı bağlıyordu.	Geri alma mekanizması (kur farkı + en yüksek gecelik borç verme faizi) korunmuştur. Sabit 3 yıllık yasak yerine, destek ve kredi taleplerinin reddedileceği süre ihlal tutarı ve tekerrür dikkate alınarak TCMB’ce belirlenecektir. İlgililer hakkında suç duyurusunda bulunulmasına TCMB karar verecektir.
9. Yaptırımın gruba sirayeti (m.4/A-2)	Sirayet, taahhüdün ana ortaklığı bağlamasıyla sınırlıydı.	Yaptırım tutarı ödenene kadar; ihlalci firmanın kontrol ettiği firmaların, onu kontrol eden firmaların ve onu kontrol eden gerçek/tüzel kişilerin kontrol ettiği firmaların destek ve TCMB kaynaklı kredi talepleri kabul edilmeyecektir. Aracı bankalar bu firmaları TCMB’ye bildirmekle yükümlüdür.
10. Aracı banka yükümlülükleri (m.4/A-3)	TCMB’ce belirlenen kontrol yükümlülüklerini yerine getirmeyen banka, yaptırım tutarının ödenmesinden sorumluydu.	Aracı bankalar; şüpheli işlemleri TCMB’ye bildirmek ve TCMB’ce bildirilen yaptırım tutarını bir ay içinde aktarmakla yükümlüdür. Süresinde aktarılmayan tutarı TCMB, aracı bankanın nezdindeki hesaplarından resen tahsile yetkilidir.
11. İnceleme rejimi (yeni m.6/A)	Ayrı bir inceleme prosedürü düzenlenmemişti.	TCMB bilgi/belge ibrazı isteyebilecek; ibraz etmeyen firmanın talebi reddedilecek ve satılan döviz iade edilmeyecektir. Şüpheli görülen firmalar incelemeye alınabilecek, inceleme süresince destek ödenmeyecektir. Usulsüzlük tespitinde m.4/A uygulanacak; tespit yoksa talep, incelemenin sonuçlandığı tarihten itibaren kabul edilecektir.
12. %3 destek oranının süresi (geçici m.1)	Artırımlı %3 oranı 31/7/2026 tarihinde sona eriyordu.	Süre 31/1/2027 tarihine (bu tarih dâhil) uzatılmıştır. Bu hüküm 1/8/2026’da yürürlüğe girmiştir.
13. Geçiş hükümleri (geçici m.2 ve m.3)	—	1/10/2026 öncesinde verilmiş döviz almama taahhütlerinin ihlalinde, yürürlükten kaldırılan eski hükümler uygulanmaya devam edecektir. Geçmişte usulsüz yararlandığı tespit edilen firmalara uygulanacak yasak süreleri de ihlal tutarı ve tekerrüre göre TCMB’ce belirlenecektir.

4. YÜRÜRLÜK

%3 artırımlı destek oranının süresini 31/1/2027’ye uzatan hüküm 1/8/2026 tarihinde (yayımı tarihinde) yürürlüğe girmiştir. Tebliğin diğer tüm hükümleri 1/10/2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut (taahhüt esaslı) sistem uygulanmaya devam edecek; bu tarihten önce verilen taahhütlerin ihlali halinde ise yürürlükten kaldırılan eski hükümler uygulanacaktır.

5. DEĞERLENDİRME

Taahhüt şartının kaldırılması destekten yararlanmayı işlem bazında kolaylaştırmakla birlikte; döviz pozisyonu oranı tevsiki, üst limit uygulaması, genişletilmiş yaptırım rejimi ve inceleme mekanizması, firmalar bakımından belge düzeni ve uyum yükümlülüklerini önemli ölçüde artırmaktadır.

Özellikle yaptırımların kontrol ilişkisi içindeki grup firmalarına sirayet edecek olması nedeniyle, destekten yararlanan firmaların beyan ve tevsik süreçlerini titizlikle yürütmeleri önem arz etmektedir.

TCMB’ce belirlenecek döviz pozisyonu oranı, üst limit hesaplama yöntemi ve azami komisyon oranına ilişkin uygulama talimatlarının takip edilmesi gerekmektedir.

Saygılarımızla,

WRS İMPERİUM

[1] Bu Sirküler ile verilen bilgiler genel hatlarıyla bilgi ve fikir verme amaçlıdır. Profesyonel önerileri kapsamamaktadır. Müşavirlik hizmeti için WRS imperium’u aramanız tavsiye olunur.